Geguritan merupakan salah satu sastra Jawa dengan teman-temannya yaitu Parikan, Panyandra, Purwakanti, dan Panyendhu.
ANALISA MATERI
Tingkat Kesulitan : Easy
PETA KONSEP
1. Pengertian Geguritan
2. Ciri-ciri Geguritan
3. Unsur-unsur Geguritan
4. Contoh Geguritan
5. Menulis Geguritan
6. Membaca Geguritan
Pangertene Geguritan
Geguritan yaiku puisi jawa anyar kang ora kaiket dening paugeran tertemtu.
Titikane Geguritan
1. Ora kawengku ing pathokan
2. Nggunakake tembung kang pinilih
3. Ora nggunakake basa padinan lan arang nggunakake tembung pangiket
4. Migunakake purwakanthi sastra, swara lan basa
5. Isine mentes
Unsur-unsur geguritan
Unsur Intrinsik
1. Tema/ Liding Cerita : gagasan pokok kang disuguhake dening panganggit.
2. Pamiling tembung/diksi : pilihan tembung kang trep/mathuk kango geguritan.
3. Lelewaning basa/gaya bahasa : mbudidayane panganggit kanthi milih tembung-tembung kang dironce kanti endah saenggo ngasilake ukara kang ngandut lelewaning basa.
Tuladha lelawaning basa :
a. Personifikasi : ngumpamakake barang kaya tumindake manungsa
tuladha : Serngenge iku ngguyu mesem marang sliramu.
b. Metafora : mbandingake barang marang barang liyane kang sipate pada.
tuladha : Sulastri kui kembang desa ing Telagareja.
d. Repetisi : penganggit kepingin nuduhke maksude ing geguritan kanthi mbolan-mbaleni tembung.
tuladha : Aku wis ngomong yen aku ora ngapusi, aku ora mblenjani.
4. Citraan/imajinasi : gambaran angen-angen/imajinasi penganggit kang diwujudake kanti indra.
5. Latar : nggambarake papan, swasana, wektu kangge narik kawigaten.
6. Pesen/amanat : pesen, nasihat, utawa piwulang becik kang diwedharake penganggit lumantar geguritan.
Unsur Ekstrinsik
1. Biografi : latar belakang/ riwayat uripe penulis
2. Nilai ing sajerone crita : kayata ekonomi, politik, sosial, adat-istiadat, budaya, lan sapanunggalane.
3. Kemasyarakatan : kahanan sosial nalika geguritan ditulis.
Tuladha Geguritan
TITIK SAKA DESA
Bambang P
Dak rungu titir saka desa
Dudu titire eyang, paman, uga biyung
Kang ngudarasa jalaran
Jago-jago padha kluruk wayah sore
Dak rungu-rungu titir saka desa
Titir lawas saka sangpujangga
Menawa kali ilang kedhunge
Wong wadon ilang wirange
Pasar ilang kumandhang
Uga ha, na, ca, ra, ka kasustran
Nate ngrenggani tanah Jawa
Bakal ilang sirna tanpa sabawa
Mitra, apa kita tetep ngelus jaja?!
Jlentrehane :
Liding crita : Kabudayaan
Pamiling tembung :Titir, ngudarasa, kedunge, wirangi, sabawa, jaja, sangpujangga
Lelawaning basa : Jago-jago padha kluruk wayah sore , Menawa kali ilang kedhunge, Pasar ilang kumandhang
Citran : Pangrasa lan pangrungu
Latar : desa, trenyuh, sore
Pesen : Aja nglalikake budaya Jawa.
JAMAN
Dening : Muhammad Yamin M.S
Jaman geger aku ngungsi ketewer-tewer
Ndhelik sor ngemper
Ngerti-ngerti ketiban genter
Alah bapak balung sate
Uripku ijen-ijenan
Nong, ning, nong, neng, nong, ning, neng, nung
Rekasane urip jaman geger
Ati ora jenjem mangan ora tentrem
Turu ora bisa merem
Pating jledhor bedhil mriyem
Oh, Paiyem…. Paiyem, bojoku sing mati kaliren
Bubar nglairake anak wadon nalika perang rame
Mula bocah wadon mau dakjenengake “Rame”
Oh, Rame-Rame kowe saiki wis genti duwe anak lima semega-semega
Urip jaman merdika, enake apa-apa ana
Kliwat ngedan dadi brandhalan
Omben-omben, mabuk-mabukan
Tan ngerti bedhahing kamardikan
Aku tumbaling putuku
Lelabuhan jebul aji watu
Saiki jaman maju
Apa-apa kolu
Jaman mau wong urip sarwa kesusu
Mlebu-metu neng hotel nyandhing wong ayu
Lah Bapak ra ngerti saru
Sing neng ngomah padha padu
Damen-damen pari-pari
Biyen-biyen saiki-saiki
O, slamet, slamet
Jamane bundhet ruwet
Ora eling labuh labet
“E , bocah-bocah …. Jaman rong ewu neng ngarepmu
Mangsa borong, neng pundhakmu jaman dadi abang biru
Aku ora ngaru siku, wis simbah turu!”
(Pangilon, Antologi Geguritan FKY)
Jlentrehane:
Isi Geguritan
1. Obah –owahing jaman, kang lir gumanti, saka jaman geger tumeka jaman 2000-an mangaribawani watak-wantu, lagu lan lageyan kang urip ing jamane.
2. Protese veteran perang marang generasi saiki, amarga anggone ngisi kamardikan cengkah karo gegayuhane para pejuang.
Pesen Moral
a. Manungsa mbetahaken gesang ingkang tentrem lan aman
b. Ampun damel rekaosipun tiyang sanes
c. Ampun serakah
d. Tanggung jawab marang tugas
Nulis Geguritan
1. Nemtoake tema
2. Milih tembung kang becik
3. Cacahing gatra (baris) ringkes lan mantes
4. Migunakake tembung kang andhahan
5. Migunakake basa kang endah
6. Pamilihing aksara swara kang trep saengga wirama endah
Sing kudu digatekake nalika maca Geguritan:
1.Wicara/Kualitas Vokal yaiku ala becike aksara suwara/dhang-dhinge basa, pocapan/lafal (a, å, i, o, è, é, ê, ta, tha, da, dha) Pamacane geguritan, pocapan kdu cetha, ora kena groyok, pelo utawa rangu-rangu, kejaba kuwi pamacane geguritan kudu bisa ngucapake aksara kanthi bener, umpamine mbedakaken aksara (a, å, i, o, è, é, ê, ta, tha, da, dha)
2. Wirama/Tata cara/Etika maca Geguritan yaiku lagu/iramane, maca geguritan, bisa minangka pandudut (daya tarik) kanggone sing ngrungokake. Banter alone wiramane becik kalarasake karo isine geguritan. Lamun maca geguritan kanthi dhasar karangan (tema) perjuangan pamacane gurit sing sora lan semangat, beda karo yen maca geguritan isi kesusahan, kasmaran pamacane ya kudu luwih alon lan sareh.
3. Wirasa/Greged/ penjiwaan /Pemahaman tegese isi Geguritan, cocok/penere anggone negesi Geguritan. Wirasane nalika maca kudu kaetrepken karo isining geguritan umpamane : nesu, gumbira, sedhih, sereng, wibawa, getun, lan sapanunggalane.
4. Wiraga/Ekspresi/mimik yaiku cocok/jumbuhing solah bawa obahing badan, polatan, rasa. Obahing badan lan polatan (mimik) kudu luwes (ora kaku), prasaja lan ora katon lamun digawe-gawe.
Cukup sekian pembelajaran bab Geguritan materi Bahasa Jawa Kelas 12

Sudah saya baca bu
ReplyDeleteTiti susvianti Sudah baca bu
DeleteSaya sudah baca bu
ReplyDeleteFika sudah bu
ReplyDeleteFika sudah bu
ReplyDeleteTriya sudah baca bu
ReplyDeleteMeli sudah bu
ReplyDeleteSovia bacaan Bu
ReplyDeleteDiana eka udah membaca bu
ReplyDeleteTarika Kusumaningrum sudah bu
ReplyDeleteYogi Akbar Suprapto sudah bu
ReplyDeleteSaya udah baca bu
ReplyDeleteSaya udah baca bu
ReplyDeleteSaya sudah baca alhamdulilah
ReplyDeleteDewa Ramadhan udah baca buk
ReplyDeleteDewa Ramadhan udah baca buk
ReplyDeleteDewa Ramadhan udah baca buk
ReplyDeleteSaya sudah baca bu
ReplyDeleteSaya sudah baca
ReplyDeleteAndreas Yunianto Setiyawan kelas XII Mipa
ReplyDeleteNo abesn 5
Sudah baca buu
DeleteSeptian agung kls XI MIPA sudah baca bu
ReplyDeleteReni Agustin kelas XIIMIPA sudah baca bu
ReplyDeleteRiska Desiana,XII MIPA,absen 23,sampun maos bu
ReplyDeleteYenni mulyati kls XII MIPA sudah baca bu
ReplyDeleteKheni fridayanti hadir
ReplyDeleteKelas XII Mipa
Riva aura qur'aeni kelas Xll MIPA
ReplyDeleteCesii nirputin kls Xll MIPA suadah baca bu,
ReplyDeleteAhmad Furqon
ReplyDeleteXII MIPA
sampun maos.
Fidia permata sari
ReplyDeleteXII mipa
Dwi Hartati
ReplyDeleteXII mipa
Uyun Riana sampon Maos Bu😊
ReplyDeleteDina indana
ReplyDeleteXII MIPA
Sampun maos bu
Ari Ardiansah sudah
ReplyDelete12 Ipaa
DeleteSampon Maos bu
ReplyDeleteBigar Gans
12 IPS 1
Sampon maos bu
ReplyDeleteSanti 12 ips 1
Sampon mas bu
ReplyDeleteSanti 12 ips 1
Hani Azzahra, 12 ips 1
ReplyDeleteSudah baca buk
Sa
ReplyDeleteSa
ReplyDeleteSampun maos Bu rusmiati 12 ips1
ReplyDeleteSampun maos Bu rusmiati 12 ips1
ReplyDeleteRafi indriyansah 12 Ips 1
ReplyDeleteSudah baca bu
Rina Mei Sukmawati
ReplyDeleteKelas :12 ips 1
Sudah baca bu
Lintang asa candri sudah bu
ReplyDeleteFahreza sudah baca bu
ReplyDeletePita Ayu RM
ReplyDelete12 mipa
smpon waos
Berliana amanda putri,kelas 12mipa sampun maos
ReplyDeleteShinta Destian
ReplyDeleteXll MIPA
Sampun maos
Nur Cahyati (XII. MIPA)
ReplyDeleteSampon maos buk
Dina astriani
ReplyDeleteXII MIPA
Sampon maos bu
Serli Fika Prasiska
ReplyDeleteXll MIPA
Sampon maos bu
Elfira Rahmawati Kelas XII IPS
ReplyDeletehadir Bu